BÀI CA THẾ KỶ 21, Cảm nghĩ về chiến tranh - Trương Văn Dân
Chiến tranh luôn gây ra bởi những kẻ có quyền lợi kinh tế nhưng họ luôn ở rất xa chiến trường và nạn nhân là những kể yếu đuối, vô tội. Nói theo Paul Valéry thì đó là một cuộc thảm sát giữa những người không quen biết vì lợi ích của những người biết nhau rất rõ nhưng không tham chiến.
Khi tôi viết tập thơ nhỏ này thì trên thế giới có hai cuộc chiến tranh lớn đang diễn ra (và có năm mươi cuộc chiến đẫm máu khác mà truyền thông phương Tây không đưa tin vì chưa ảnh hưởng đến lợi ích của họ). Đó là bằng chứng vô cảm của giới chính khách trước những cuộc thảm sát, đau khổ về thể xác lẫn tinh thần của những thường dân vô tội. Hàng triệu người Palestine phải di cư và hàng nghìn sinh mạng của người dân Ukraine bị tàn sát. Những kẻ trục lợi trong các phi vụ buôn vũ khí (và buôn cái chết) áp lực lên các chính phủ phải từ chối bất kỳ thỏa hiệp nào để chấm dứt chiến cuộc, vì đó là nguồn lợi và nguồn uy quyền tối cao của họ.
Các chính phủ trên thế giới đã đồng loạt bỏ phiếu trắng tại Liên Hợp Quốc về nghị quyết kêu gọi ngừng bắn nhân đạo ngay lập tức ở Gaza.
Đó là một sự điên rồ! Và sắp tới là những ngày khó khăn cho nhân loại.
Hơn 2 ngàn năm trước nhà thơ Virgilio đã từng cảnh báo: “Rất dễ xuống địa ngục nhưng thật khó trồi lên để nhìn thấy bầu trời” (“facilis descensus Averno sed revocare gradum superasque evadere ad auras, hic labor est” (è facile scendere all’inferno, ma è molto difficile tornare a vedere il cielo). Nhưng có lẽ còn kinh sợ hơn với những điều mà Bertrand Russell đã viết: “Quên nó đi, những gì xảy ra trên thế giới không phụ thuộc vào bạn. Nó phụ thuộc vào ông Krushchev, ông Mao Tse-tung, ông Foster Dulles. Nếu họ bảo "chết" chúng ta sẽ chết, nếu họ nói "sống" chúng ta được sống.”
Chẳng lẽ một số ít cũng bằng xương bằng thịt lại có thể quyết định về sự tồn tại của chúng ta? Có lẽ nào những “sáng kiến” hay quyết định tùy tiện của họ… lại có thể thay đổi lộ trình của sự vật và số phận của đa số con người? Những câu hỏi đó không có tính giả định mà là một sự thật, khủng khiếp, dù nó xúc phạm quyền được sống của chúng ta, những bầy cừu bất lực trong tay của vài kẻ chăn cừu gian ác.
Vì chính họ, những sinh vật ma quỷ mới có thể tạo nên những dự án hủy diệt tập thể, mới có quyền quyết định chiến tranh, gây ra cái chết của hàng triệu người mà bản thân họ vẫn được bình an, không trải qua nguy hiểm. Bọn họ giàu có, sống xa hoa trong căn nhà tiện nghi và ngồi phòng máy lạnh mùa hè, sưởi ấm mùa đông. Bọn họ không cần biết về cuộc sống bên ngoài. Đối với mọi gia đình, chiến tranh là nỗi đau mất mát không thể nguôi ngoai nhưng đối với bọn họ thì đây chỉ là những con số, những thống kê thiệt hại.
Vì nếu hiểu được ý nghĩa của sự đấu tranh giành sự sống thì bọn họ sẽ không đủ can đảm để làm.
Nếu thử mời lũ người kia vào bệnh viện để xem người bệnh tranh đấu giành sự sống hay bắt chúng trải qua ít nhất một đêm trong giá lạnh, không giường chiếu, không nước, không đèn, đói không thức ăn, bệnh không thuốc uống, đón bình minh dưới trận mưa bom, nhìn xung quanh người thân ngã xuống như rơm rạ … thì có lẽ bọn họ có thể hiểu được thân phận khốn khổ của những người không được chọn nơi và thời điểm sinh ra, để trở thành những nạn nhân không hề biết ai chịu trách nhiệm về những thảm họa trên đầu mình.
Còn có một điều mà bọn họ không hiểu, là khi nghĩ rằng nỗi đau chỉ thuộc về kẻ khác thì theo nhân quả, sự hủy diệt đang ở gần họ hơn những gì mà bọn họ tưởng.
*
Trong tiểu thuyết Trò Chuyện Với Thiên Thần tôi đã viết “ Bên dưới lớp áo hoa hòe, chính nghĩa, bản chất chiến tranh vẫn luôn là một sự áp đặt, giành giật và cướp bóc trá hình.”
Si vis pacem, para bellum - "Nếu muốn hòa bình, hãy chuẩn bị chiến tranh" theo tôi là câu nói khủng khiếp nhất của loài người. Chỉ vì tư tưởng vô ý thức này mà nơi nơi đều chạy đua vũ trang, chế tạo vũ khí và trên quê hương của Chúa hơn hai ngàn năm nay vẫn chưa thấy được cảnh giới thái bình. Cuộc chiến nào cũng là trang sử đen tối được vẽ lên trên mặt mũi nhơ nhớp và tội lỗi của loài người.
Nhà văn Lev Tolsoj cũng nói: “không thể lau khô bằng nước, không thể dập tắt lửa bằng lửa vì thế không thể chống cái ác bằng cái ác. ”
Một điều chắc chắn là chỉ có tình yêu mới có thể kết nối được con người trên thế giới nhưng quyền lực luôn tìm cách chia rẽ họ.
Chúng ta sinh ra thì ai cũng muốn được sống hạnh phúc. Nhưng cuộc đời rất ngắn ngủi, nếu chúng ta phung phí thời gian để vơ vét và xem việc tiêu thụ là động cơ thì cuộc sống của chúng ta không chỉ nghèo nàn, vô vị mà còn làm cho hành tinh này ngày càng ô nhiễm. Hình như đã có người nói rằng “Trái đất của chúng ta rất đẹp nhưng giờ đang hấp hối, vì căn bệnh của nó là con người”. “La Terra è in fin di vita e la sua malattia è l'uomo!”
Có thể (hay có quyền) sống xa hoa khi quanh ta có hàng tỷ người chịu thiếu thốn, đói khát, và bạo lực chiến tranh, hỗn loạn từng ngày?
&
Mấy năm trước cũng trong tác phẩm Trò Chuyện Với Thiên Thần tôi có ghi lại phần phỏng vấn như sau đây: “Hỏi: Anh nghĩ thế nào về chiến tranh?
Đáp: Tôi xem chiến tranh là sự phá sản của trí tuệ loài người! Tôi không hiểu tại sao ký ức thảm khốc của chiến tranh từ xưa đến nay vẫn chưa làm thay đổi nhân loại? Vậy thì lịch sử và trí khôn có ích gì cho ta không?
Nhưng dường như chung sống hòa bình không phải là đặc tính của loài người!
Hòa bình không có nghĩa là sự vắng mặt các xung đột nghiêm trọng. Nó không đòi hỏi con người phải trở nên các vị thánh hay thiên thần và sống với nhau trong tình anh em hoàn hảo. Những điều như thế sẽ không bao giờ xảy ra trên mặt đất. Hòa bình đơn giản chỉ là tình trạng mà trong đó con người có thể dàn xếp mọi dị biệt của họ bằng đối thoại thay vì bằng bạo lực.
Trong chiến tranh, theo tôi, không có kẻ thắng người bại. Chỉ có hàng triệu người chết.
Còn sự tàn ác thì vô biên! Đôi khi sự đau đớn cũng có thể là một pha trình diễn.
Có ai đó đã nói “Nếu chúng ta biết học cách yêu từ loài vật thì có lẽ chúng ta sẽ bớt thú vật hơn.” Con sư tử xé mồi ra ăn nhưng chưa bao giờ nó nghĩ đến cách hành hình hay tra tấn nạn nhân, khoái trá nhìn kẻ địch quằn quại trước khi chết.
Tôi nhắc đến điều này khi nhớ đến cảnh một chiến binh giật đứa bé trong vòng tay người mẹ, tung lên cao cho rơi xuống lưỡi lê trước mắt bà. Gã thích thú nhìn nạn nhân giãy giụa của đứa bé và khuôn mặt người mẹ đau đớn như thế nào.
Vì sao anh giết nó? Đứa bé ấy là kẻ thù của anh sao?
Tất cả những gì mang tính thú vật đều được hai bên cổ vũ. Còn nhân tính thì bị truy bức.
Có người nói không có quỷ, nhưng thật ra các nghệ sĩ đã dựa theo hình ảnh của con người để tạo ra quỷ đó thôi!
Đã từng có những nghệ sĩ làm cái công việc cần mẫn và kỳ dị: kết một tấm bản đồ bằng sọ người, trên mỗi chiếc sọ đều có một vết cuốc bổ toát ra: Đó là tấm bản đồ Campuchia rộng lớn chiếm cả một bức tường để ghi nhớ tội ác chiến tranh thời Polpot.
Tấm bản đồ kì lạ được kết bằng đầu lâu này nằm trong bảo tàng tội ác chiến tranh, nơi trước kia từng là nhà tù khủng khiếp Tuol Sleng, đã từng gây tranh cãi trên phạm vi quốc tế vì một số ý kiến cho rằng quá tàn nhẫn.
Có lẽ trên cái cõi người rộng lớn này không nơi đâu có 1 tấm bản đồ như thế.
Nhưng… loài người vẫn lặng lẽ quên đi.
Sài Gòn 5-2024
Trương Văn Dân
(Tác giả gởi)
Comments
Post a Comment