tho van Tran Yen Hoa và bang huu

  MẸ ƠI!   Mẹ ơi, thúng gióng về trời sắt son bào cật vai Người mòn cong còn ai thủ tiết nuôi con một đời người một đời sông lở bồi   Cơi trầu cậy có bình vôi vú cau nằm ngửa, mảnh đời nằm nghiêng ngược xuôi ghềnh thác rừng thiêng mây tre Tí Sé, Dùi Chiêng rã bè   Về ôm con một giữ quê dây đời quấn bốn chái hè trổ bông nhái bơi giữa bát canh đồng mẹ ngồi múc ánh trăng tròn giữa sân   Một ngày và một trăm năm mẹ đi, ngậm ngải tìm trầm cũng đi mình con hò tắc hò rì mồ côi cày riết gót chì hóa son   Lũ xô rớt khỏi Thu Bồn bát nhang lạc giữa Sài Gòn, mẹ ơi!  

    THÁNG GIÊNG     Tháng giêng không rượu, không bè bạn tráng chí hùng văn cũng biệt tăm cha mất ngậm ngùi lau sạch oán lưu lạc may còn một bát nhang   Bưng bình trút rượu vào gan ruột nát dạ mà chưa nát thỏa lòng vẳng nghe vó ngựa ngoài muôn dặm rầm rập như tuồng sắp đứt hơi   Nhà mới thơ tình phơi trắng đất nền cũ mèo hoang cắn xé nhau còn ai, ai biết cho ai chứ? mẹ đất chong đèn mắt đỏ hoe!   Đốt đuốc qua đèo nghe thác chảy thấy thương gò đống thuở mài gươm thấy còn mắc nợ con đường nhỏ bạc tóc chưa qua hết cổng làng   Tháng giêng không thắm, không hò hẹn chim Lạc không về vui với ai bó rọ bắt câm mà ngứa miệng nước còn cau mặt huống chi ta! Lê Nho Quế Sơn

    nhà văn Mai Thảo   ai Thảo, như chúng ta đều biết, là một trong những nhà văn trụ cột của văn học miền Nam. Di cư vào Nam năm 1954, cùng với nhóm Sáng Tạo, Mai Thảo chủ trương đoạn tuyệt với quá khứ, lên đường xây dựng một nền văn học mới. Hoài bão lớn lao nhưng chưa rõ ràng, hãy còn «viễn mơ.» Tuy nhiên Mai Thảo bắt đầu thực hiện ý chí đổi mới cho riêng mình, qua các tác phẩm.

    Thành dắt tay Khuê đi dưới những tán lá xanh. Mùa hạ đang về cùng vạn vật, công viên như vừa được thêm một chiếc áo mới, hoa sơn lựu, hoa trà hắt ánh hồng lên áo cả hai người, Thành hỏi:

  Thằng nhỏ mặc áo nói, 'Tết Mậu Thân là do bọn Mỹ thả bom làm chết bao thường dân Huế rồi đổ thừa cho người Cộng Sản miền Bắc.' Thằng nhỏ không mặc áo nói, 'Nếu bom Mỹ thả xuống thì tất cả thi thể đã bị nát bét hết rồi chứ đâu mà dây nhợ trói tay họ vẫn còn hả mi?'   ***   Thời tiết liên tục thay đổi thất thường. Hôm trời mưa lạnh thấu xương, hôm sau lại nắng nóng hầm hập. Thân nhân đi đào bới các mồ chôn tập thể moi tìm xác nạn nhân nhưng lòng thấp thỏm mong người thân đã lanh tay lẹ chân trốn thoát. Giữa cánh đồng cát trắng bỗng xuất hiện vũng cỏ xanh rì thì mắt mọi người đổ dồn vào đó, phải đào ngay, biết đâu chừng đó là mồ chôn tập thể. Thế là cả đám hì hục đào. Mà đoán đúng thật, chỉ hơn nửa giờ sau, trước mắt họ là một đống xương người trong mọi tư thế: đứng, nằm, ngồi hoặc đang rơi. Rồi nào tóc, móng tay móng chân hổ lốn. Rồi xương cổ tay cột dính chùm bằng sợi dây điện thoại cứng chắc made in USA. Có sọ bị lủng một lỗ to do cuốc hay xẻng phang vào đầu. Có sọ bị...

  1-   Gió. Cát. Giữa năm, ngọn gió nam hanh rang cháy cồn cát. Cát theo gió bám vào mồ hôi trên mặt người. Con dông lớn theo gió. Giọt nước mắm cá cơm thơm hương nắng. Gió. Cát. Cuối năm, ngọn gió bấc rú âm thanh ma mị lạnh thấu xương. Cát len sâu vào giọt nước mắt cằn khô. Bông lan, bông mai trên núi Chúa ngậm cát, uống gió chớm nụ.