Chờ đợi lịch sử đi xuyên qua - Lê Thị Thấm Vân

 

tranh nguyễn trung

 

Người dân Hà Nội theo dõi sát sao thông tin chiến đấu của lực lượng vũ trang trước các cửa hàng mậu dịch. ‘Hà Nội căm thù quyết thắng. Từ 18 -21/ 12/ 1972 bắn rơi 14 máy bay Mỹ trong đó có 11 máy bay B-52. Bắt sống nhiều giặc lái.’ Người dân cũng chú ý lắng nghe đài phát thanh đọc bản tin do đảng và nhà nước đưa ra. ‘Chiến dịch Điện Biên Phủ trên không thắng lợi chính là minh chứng hùng hồn cho sức mạnh đoàn kết của dân tộc, nghệ thuật quân sự tài tình, khẳng định tầm chiến lược của Đảng, của Bác Hồ.’

<!>

Người dân Hà Nội tin chắc rằng mỗi khi tên lửa của phe ta bắn lên thì máy bay Mỹ rơi tõm xuống.

Người dân Hà Nội tin vào sự sáng suốt của đảng và nhà nước vì đã tìm hiểu và chuẩn bị từ lâu nên khi chiến dịch Linebacker II diễn ra, quân và dân sẵn sàng tham gia trận chiến, phát huy sức mạnh đoàn kết.

Người dân Hà Nội tuyệt đối tin tưởng vào sự lãnh đạo của bác Hồ và Đảng. Chiến đấu hào hùng, dù phải chịu ít nhiều thiệt hại và mất mát, thương đau.

Người dân Hà Nội tự hào và tin rằng đã chiến thắng trận ‘Điện Biên Phủ trên không’ nên Mỹ phải ký kết Hiệp định Paris chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam và buộc binh lính Mỹ phải rút khỏi Việt Nam để miền Bắc tiếp tục theo đuổi lý tưởng phong trào cách mạng giải phóng dân tộc toàn bờ cõi đất Việt.

. . .

Cơn mưa bom kéo dài suốt 12 ngày đêm ấy không chỉ mang đến sự hủy diệt mà còn gieo rắc nỗi kinh hoàng và ám ảnh không thể phai nhòa trong ký ức người dân Hà Nội. Tiếng bom rơi, tiếng nổ, tiếng gào thét vẫn vọng mãi trong tâm trí những ai từng chứng kiến. Sự tàn khốc của chiến tranh không dừng lại ở vật chất bị phá hủy, mà còn là sự xóa nhòa những mảnh đời, những ký ức, và cả những giấc mơ về một cuộc sống bình yên. Những ngày Giáng sinh năm ấy không có tiếng chuông nhà thờ, không có ánh sáng đèn noel màu sắc rực rỡ, mà chỉ là bóng tối của sự chết chóc bao trùm lên cả thành phố cổ kính ngàn năm văn vật.

Trên trang đầu tờ nhật báo Hà Nội đưa tin, ‘Chiến dịch Linebacker II hòng đưa miền Bắc trở về thời kỳ đồ đá nhưng không quân Mỹ đã thất bại thảm hại.’ Và giữa lòng thành phố Hà Nội rực lửa quân thù, một loạt thơ ca xuất hiện như những tuyên ngôn đanh thép ngợi ca ý chí hào hùng, bất khuất của chiến sĩ cách mạng đánh Mỹ cứu dân giữ nước.

‘Bê năm hai tan xác cháy sáng bầu trời
Hào khí Thăng Long ánh lên ngời ngợi
Hà Nội đây!
Đế quốc Mỹ có nghe chăng câu trả lời của chúng ta?
Đâu chỉ vì non nước riêng này
Phất ngọn cờ sao chính nghĩa
Hà Nội ơi! Trong bom đạn vẫn ngời ánh sáng tương lai
Ghi chiến công tuyệt vời: một “Điện Biên” sáng chói. Hà Nội ơi!’

(nhạc Phạm Tuyên)

Mỹ dùng B52 ném bom xuống chẳng chút làm quân và dân Bắc Việt nao núng mà trái lại còn làm tăng thêm lòng căm thù và quyết tâm chiến đấu chống đế quốc Mỹ xâm lăng.

Với quyết tâm, ý chí kiên cường quân và dân Bắc Việt đồng lòng đánh đế quốc Mỹ phải sụp đổ mới thôi.

Cuối cùng, quân và dân Bắc Việt cùng nhau chiến đấu và vượt qua khỏi mất mát, hy sinh suốt 12 ngày đêm, sử dụng mưu trí, lòng dũng cảm, kiên cường, quân và dân đã lập nên kỳ tích chiến thắng ‘Hà Nội như Điện Biên Phủ trên không’ phá tan cuộc tập kích B52 Mỹ ném bom quy mô tàn bạo xuống Bắc Việt. Là chiến thắng do tinh thần ‘không có gì quý hơn độc lập tự và do của Bác Hồ’ hòng đưa cả đất nước tiến lên xã hội chủ nghĩa.

‘Hà nội hào hùng,
Trắng khăn tang em chẳng khóc đâu
Hỡi em gái mất cha mất mẹ
Nước mắt em làm nhòa mặt quân thù
Em phải bắn trúng đầu giặc Mỹ
Những người chết trong đêm thân gãy nát
óc chảy ròng trên gạch
những người chết cháy đen miệng há mắt mở trừng
những xác vùi đẫm máu dưới cầu thang
phố Khâm Thiên ầm ầm đổ sụp.’

(thơ Lưu Quang Vũ)

. . .

Linh hồn đứa bé ba tuổi trôi ra khỏi lồng ngực như đốm khói nhẹ mỏng, không màu sắc, âm thanh nhưng quặn lên tiếng thét dữ dội dù quanh đây không ai nghe thấy vì linh hồn con bé lạc và hoà vào trong khói bom và tiếng bom nổ. Con bé đang bắt đầu học nói, vừa biết gọi “mẹ ơi” vào mỗi sáng sớm, vừa biết ôm cổ mẹ thật chặt mỗi khi cơn ho bất chợt kéo đến như một con thú nhe nanh. Trong phòng bệnh tầng trệt của nhà thương Bạch Mai, khi B-52 cắt gió ném xuống những quả bom mục đích xé tan thành phố Hà Nội, thân thể bé bỏng vỡ vụn giữa tiếng gào loạn trí và tiếng kim loại nổ tung. Không máu. Chỉ thịt nát, lồng ngực trũng xuống như một cọng cỏ bị giẫm nát bởi gót giày chiến tranh.

Linh hồn của bé rời khỏi thân xác bé trong sát na, trong trạng thái không hiểu điều gì vừa xảy ra. Sao không thấy thiên thần, không có ánh sáng, không lời hứa hẹn tái sinh mà chỉ vỏn vẹn một câu hỏi, sao mẹ không đến cứu con hở mẹ?

Chẳng phải con bé trách móc mẹ nó mà chỉ là một vệt nắng hắt lẻ loi, buồn bã tuột ra theo linh hồn nó giờ treo lơ lửng trong không khí, chẳng thể tan đi được, cũng không vang vọng nhưng cứa mạnh vào tim mẹ nó đang cố đào đất bằng hai bàn tay trần giữa đống bê tông đá vụn để tìm kiếm cái khăn bà vừa chùi mồ hôi, lau nước mắt và cả nước tiểu con bà khi nãy không vội tan biến vào hư vô.

Linh hồn con bé ba tuổi đã vội kịp hình thành giữa đêm giữa tiếng bom Mỹ trút xuống ầm ầm phá nát bệnh viện Bạch Mai mà mẹ đưa nó đến chữa cơn bệnh sốt rét cấp tính chỉ đêm hôm trước. Giờ thân xác bé bỏng của nó đã thôi lên cơn rét trong khi da thịt lại hừng hực nóng như than đốt. Giường con bé nằm bị gãy nát, bốn bức tường cũng bị đổ sụp. Nó nghe tiếng gào khóc thét chứ không phải câu hát ru hò. Số phận nó bỗng chốc bị xoá trắng như một trong ba màu trên lá cờ Mỹ, như màu sơn trên tường phòng bệnh viện, như màu giấy trắng mẹ cầm tay con nắn nót viết chữ o tròn vo. Con bé biến thành một dấu chấm nhỏ nhưng không hề phôi pha trong ký ức đau thương tập thể của cả đất nước.

Cảnh tượng thảm khốc, kinh hoàng. Con thấy cái xác của cô y tá thường đi tới đi lui ngoài hành lang giờ không còn đầu. Một bác sĩ đang cố làm hô hấp nhân tạo cho đứa bé sơ sinh một cách tuyệt vọng. Ai đó rên rỉ cái tay của tôi, cái tay của tôi, trời ơi cái tay của tôi… Mọi thứ bị huỷ diệt trong khói lửa ngút trời. Tận thế như thế này là cùng phải không hở mẹ? Sự khốc liệt lẫn tuyệt vọng bởi cái chết của con bé bỗng trở thành một khái niệm tàn nhẫn nhưng sẽ không bao giờ kết thúc vì người lớn ‘sẽ’ dùng như cái bằng chứng tội ác của chiến tranh đế quốc Mỹ xâm lăng.

. . .

Sao con không được trút hơi thở cuối trong lòng mẹ hở mẹ? Để được mẹ ru, mẹ hôn, mẹ vuốt mắt cho con. Thân xác con giờ bị kẹt trong đống gạch đá đổ nát, tầng hầm ngập mùi sát khí và khói bụi mù mịt dù vẫn còn ám mùi thuốc, mùi khử trùng, mùi máu của bệnh viện. Linh hồn con vuột khỏi con khi mắt con còn hé và hai bàn tay con còn nắm chặt vạt áo. Cái áo của chị Nhi cho con tuần trước vì chị mặc không còn vừa nữa. Có lẽ mắt con hé vì muốn nhìn thấy mẹ, mẹ ơi. Con khóc nhưng tiếng khóc của con đã bị tiếng rền vang dội của bom đạn át đi rồi.

Con thấy trước mặt con là dải kim tuyến trắng lập loè nhưng lưng con thì còn thấm ướt nước tiểu của con. Cái chết đến với con nhanh quá mẹ ạ. Chẳng cần dao mổ hay kim chích và thuốc tê của bác sĩ, y tá. Chỉ một tiếng nổ ầm, toàn thân con bị hất văng ra khỏi trần gian khi cơn sốt rét còn đang hoành hành thân thể con.

Linh hồn con sẽ bay lên trời hay ở lại thế gian này hở mẹ? Mẹ nói cho con biết đi mẹ. Con không muốn mình bay đi đâu cả, con chỉ muốn bay về nhà quanh quẩn bên mẹ. Con sợ hành lang tối ám của bệnh viện, tiếng bước đi khẽ khàng của mấy cô y tá và màu áo choàng trắng lạnh ngắt của bác sĩ lắm rồi mẹ ơi!

Mẹ đừng biến thành cục đá mẹ nhé. Con muốn mẹ vẫn luôn dịu dàng dù đôi khi la mắng con. Mẹ có muốn mang theo thi thể con trong từng động tác, lời nói của mẹ cho dù chẳng ai thấy nhưng họ vẫn ngửi được mùi tử khí bám quanh người mẹ cho đến ngày mẹ nhắm mắt lìa đời không?

Con không kịp nói gì với mẹ cả. Chẳng phải con không muốn mà vì hơi thở cuối cùng của con trút vội quá. Bên ngoài bệnh viện trời tối om và giá rét. Tiếng B-52 gầm thét xé toang bức tường và trần nhà bệnh viện, làm thổi bay luôn kiếng cửa sổ, rồi hút hết không khí trong lồng ngực con. Con chỉ kịp nhớ lời mẹ dặn hãy nằm yên một lát để mẹ ra ngoài kiếm y tá xin thêm thuốc sốt cho con uống. Sáng mai con khoẻ bác sĩ sẽ cho con về nhà. Nói xong mẹ vội choàng cái áo ấm vào người và rồi mẹ không bao giờ thấy lại con lần nữa.

Tại sao bệnh viện Bạch Mai không là nơi cứu chữa con mà trở thành nơi hành quyết con là sao hở mẹ?

Sau tiếng nổ ầm, linh hồn con bay ra khỏi xác. Con chẳng thấy có ánh hào quang nào cả. Lồng ngực con đau nhói, tim con tức tưởi. Con cố níu giữ chút hơi ấm mùi mẹ dù toàn thân con run lên bần bật vì lạnh và sợ. Con chỉ là con bé Na ba tuổi đã biết gì đâu hở mẹ? Chưa kịp làm gì sai trái để biết hối hận là gì, mà chỉ thích ăn bánh kẹo ngọt và ôm cổ mẹ nói, con yêu mẹ của con nhất trên trần gian này.

. . .

năm 72! Có thể thế được chăng
hãy mở mắt ra trông
tôi muốn có phiên tòa cho tất cả
tôi vạch từng tên tôi gọi từng người
hãy đứng ra đây
các bà mẹ Mỹ
những dòng sữa đã nuôi bầy đồ tể
lời ru nào đã dạy chúng lớn khôn
những Kít-xinh-giơ và những Ních-sơn
ta nguyền rủa chúng mày cho đến chết
những kẻ nào đã gây ra tội ác
…
chục chiếc B-52
nhân danh tình yêu, tôi mãi mãi căm thù.

(thơ Tố Hữu)

. . .

Mỹ mở chiến dịch ném bom Giáng Sinh – Điện Biên Phủ trên không mục đích buộc chính quyền miền Bắc trở lại tiếp tục đàm phán Hiệp định Paris. Mặc dù bị Mỹ chở bom đi ném, phá tan hạ tầng cơ sở miền Bắc nhưng miền Bắc được cộng sản quốc tế yểm trợ giúp tái thiết. Các nước xã hội chủ nghĩa quốc tế luôn viện trợ quân sự, vũ khí dồi dào cho cộng sản Bắc Việt để chống Mỹ và Việt Nam cộng hoà. Đầu tên lửa bắn lên B-52 Mỹ có ghi dòng chữ chế tạo tại Liên Xô, Trung Quốc hoặc các nước xã hội chủ nghĩa.

Chiến dịch Linebacker II với hàng trăm máy bay B-52 của Mỹ thả nghìn tấn bom xuống Hà Nội, Hải Phòng cùng các khu vực lân cận nhằm ép Bắc Việt chấp nhận các điều kiện Mỹ đưa ra trong cuộc đàm phán hòa bình tại Paris. Thế nhưng chiến dịch Linebacker II đã không đạt được mục tiêu như ý. Lực lượng tên lửa đất và pháo phòng không của Bắc Việt đã bắn rơi một số máy bay B-52 của Mỹ, đồng thời quân và dân Bắc Việt chiến đấu hết sức hào hùng với ý chí kiên cường dù Hà Nội bị bom Mỹ tàn phá, làm bao người bị thiệt mạng. Nhà cửa, bệnh viện, chợ búa, trường học cũng bị san bằng.

. . .

Tất cả cánh của bầy đom đóm trong khu rừng rậm đã bắt đầu nhấp nháy.

Và mặt trăng bớt toả cơn nóng hoang dã.

Những con quái vật chuyên hút máu người từ đâu bỗng xuất hiện trên bầu trời, lãnh thổ của chúng ta, trang bị bom đạn và gieo rắc sự chết. Một trong những lời của vị thần sầu bi van vỉ từ trần nhà. Những đám mây bên ngoài khung cửa sổ thôi lạnh lùng trôi.

Chúng đến lãnh thổ của chúng ta không báo trước. Bản đồ bị bốc cháy. Chúng đến xâm lăng đất của chúng ta, biến chúng ta thành những hạt mè nhảy lách tách trên chảo gang nóng. Đường viền chân trời gãy vụn và vực sâu trú ẩn nung nấu mối căm thù. Thù này quyết trả, chúng ta được dạy như thế. Chúng đến đất của chúng ta, nơi người nghèo chạy ăn ngày hai bữa không đủ no. Trẻ con đến trường đi chân trần, mặc áo hở rốn và học sách xã hội chủ nghĩa thần thánh mong một ngày chiến thắng giải phóng miền Nam. Chúng đến đất đai của chúng ta bao quanh bởi đình làng và ngọn đồi sạt lở như sự phục kích quá khứ tổ tiên. Vùng đất của chúng ta là phần thưởng của ngàn năm văn hiến. Tự do chết và không có tự do sống. Mọi khát khao cháy bỏng cá nhân phải bị dập tắt từ trong bụng mẹ. Chúng đến vùng đất của chúng ta trong đêm khuya khoắt, những mảng sáng trên bầu trời lấp lánh màu máu tươi rói. Tiếng gầm rú từ trên cao vọng xuống, bom nổ xác banh rồi mất hút.

Bên trong hầm đất chúng tôi đang bị nghẹt thở. Hoà bình chẳng phải là cuộc tạm ngưng chiến. Không phải tầm nhìn của đám thanh niên mới lớn đạp xe đến trường với trái tim nồng thắm như đôi môi bầy nữ sinh đang dậy thì. Sự phấn khích cùng mệt mỏi của người dân bao năm tháng chồng chất trên vai buộc phải biết cách giết người, bất cứ ai, cùng máu mủ hay khác biệt màu da, điều này làm họ trở thành anh hùng tổ quốc. Những đứa con chưa trưởng thành đã biết sử dụng khẩu súng thiện nghệ, quà từ phương xa chế tạo gửi đến, với lời động viên hãy giải phóng anh em bên kia vĩ tuyến để giấc mơ thế giới đại đồng thành công mỹ mãn. Biết làm thế nào để mở mắt hay nhắm mắt mà không hề hối hận hay hối tiếc. Một hòa bình thống nhất đất nước rực rỡ đang chờ đón trước mặt. Chỉ cần nhắm mắt mà tấn công vũ bão tới phía trước. Hãy xông pha vào lửa đạn tiêu diệt quân thù. Không cần tiếng ồn ào vui đùa chơi đập lon, cưỡi trâu, chạy nhảy nắm chặt trong tay sợi dây diều vờn cùng gió lộng. Hãy đội chiếc mũ rơm nhẹ bồng bềnh như đám mây lãng đãng trên cao. Phụ nữ hay trẻ con đều không được biếng nhác. Không để vết thương lòng ngơi nghỉ dẫu chỉ vài giây. Không phải lo âu về sự chữa lành tâm trí. Tiếng hú kêu gọi những đứa con sinh Bắc tử Nam truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và là cuộc đua tiếp sức. Súng đạn không bao giờ để rơi khỏi tay. Hãy để chúng đến như hơi thở như cỏ dại.

Thế nhưng, trong thời chiến, một đêm bố về nhà, đi dọc con phố ngửi mùi thơm từ lòng đường bốc lên. Sự yên tĩnh làm bố trào nước mắt. Bố muốn con bố cũng trào nước mắt khi ngửi mùi đêm yên tĩnh thay mùi thịt người bị thiêu cháy trong khói lửa đạn bom. Tất cả các cửa hàng đã đóng, ngoại trừ cửa hàng bánh kẹo. Bố mua cho các con một túi bánh kẹo và hái tặng mẹ các con một bó hoa bằng lăng. Hai tay ôm hai nỗi niềm vui sướng. Không còn súng đạn trên vai. Lòng bố rộn ràng như chiến tranh đến hồi kết thúc.

Một mình bố lầm lũi bước đi trên con phố xưa cũ. Trời khuya, tối tăm và hiu quạnh. Bố thấy một người đàn ông ngồi lặng lẽ bên trong cửa hàng đã đóng nhiều năm trước. Khuôn mặt ông nhăn nheo gầy guộc nhưng trông ông thật dữ tợn. ‘Anh đã trở về rồi ư?’ Nhìn bố ông hỏi. ‘Vâng, cháu đã về rồi.’ Bố trả lời. ‘Còn con trai của ông thì sao?’ Bố hỏi. ‘Anh ấy đã hy sinh.’ Sau câu trả lời của ông là luồng khói nhẹ bay như linh hồn của con trai ông được siêu thoát.

Hôm nay là lễ Giáng sinh. Nơi đây không bày hang đá có Chúa hài đồng nằm ngửa trên thảm cỏ khô giữa đêm đông buốt giá. Nơi đây đang ô nhiễm khói súng. Khoảng trống lớn bầu trời đang bị đục thủng. Móng tay người đàn bà bị đóng vẩy bom đạn. Ống xương trẻ thơ bị vỡ nát. Da thịt người cha và nền nhà bị cháy đen. Còn gì khác để nói không? Đây từng là một vùng đất thần linh, được ân sủng bởi phật, tổ tiên luôn phù hộ nhưng đêm nay bị B-52 cày nát như âm đạo người đàn bà vừa qua cơn sinh đẻ. Người ra đi không kịp nói một lời. Kẻ ở lại biết lấy ai thổ lộ tâm tình. Gió, linh hồn, và cát bụi lẫn lộn vì bị xới tung trong kinh hoàng. Giọng nói từ trong bóng tối vọng ra, phải cho chúng tôi mơ ước về hòa bình chứ. Xin hãy loại bỏ những thảm họa, chết chóc, lầm than cho chúng tôi được sống đúng danh phẩm con người.

Nhưng hòa bình như một bài thơ chưa hề được viết ra vì thế không thể có được. Theo cách nói khác, ngữ pháp của công lý và nỗi niềm rung động thuộc về riêng tư. Hòa bình xuất hiện nếu người dân cấu trúc lại những gì đang thực hiện, thu hồi và ngưng ngay sự tuyên truyền và chứng tỏ quyền lực. Nhu cầu thiết yếu của người dân phải được ưu tiên hàng đầu. Người dân được phép tạm dừng bước, ngồi xuống nghỉ khi trong người cảm thấy đuối sức.

Trong cái chết tiệt rét buốt mùa đông. Người dân đã đi vì lời hứa hão huyền của những kẻ mê tín, giáo điều. Người dân cam chịu như những khu rừng phải giữ lửa vì cuộc chiến. Cuối cùng người dân cũng đã sắp đến đích. Cuộc chiến sắp đến hồi kết thúc. Thế kỉ 20 đất nước xảy ra một cuộc nội chiến tương tàn bởi ảo tưởng nhưng lửa đốt cháy tâm can là thật. Đau thương là thật. Chia lìa mất mát là thật. Cuộc chiến nay đã đi quá xa vào giấc mơ. Bao người bị lạc lối về.

Anh bộ đội dừng chân vẽ một vòng lửa cháy trong tâm tưởng. Ngọn lửa âm ỉ suốt bao mùa đông đằng đẵng không thấy mặt người thân. Anh không được phép than van vì mệt mỏi, bởi bất cứ lý do nào cũng không chính đáng. Ngọn lửa đẹp đẽ trong cam chịu. Tia lửa bắn tan không gian buốt giá. Chiến tranh này có chính nghĩa. Anh luôn tự nhắc nhở. Không có bất kỳ cuộc sống nào ngoài vòng tròn lửa cháy. Nhưng trong một lúc thất thần, anh tự hỏi, nếu cuộc chiến kết thúc thì ai sẽ là người xung phong đi dọn dẹp và vòng lửa cháy sẽ vụt biến tan.

Bất hạnh sẽ không xảy ra khi chúng ta độ lượng và thẳng thắn. Phải có ai đó xúc đống rác đổ trên đường, bởi nó ngáng mọi bước chân đi về phía tương lai. Không thể để quân và dân tiếp tục sa lầy trong cặn bã tro tàn. Ghế giường, liếp cửa, giẻ lau nhà đều thấm đẫm máu thịt đồng bào ta. Phải có ai đó dựng cột kèo chống đỡ mái nhà, vách tường. Ai sẽ xây lại bệnh viện, trường học, nhà thờ, chùa đình, chợ búa. Phải mất rất nhiều năm. Cầu cống, đường sá cũng cần nối lại. Các ga tàu, đường sắt, bến cảng phải được sửa chữa. Ống tay áo dẫu rách nát cũng phải cuộn lên để lăn xả đóng góp. Mẹ cầm cây chổi quét sạch vườn trước vườn sau tai lắng nghe tiếng cú gọi từ xa vọng lại. Thôn xóm giờ đây bớt buồn tẻ dù người dân chưa biết điều gì sẽ xảy ra. Tháo chiếc khăn đội đầu đứng ngắm nhìn những đám mây để quên đi cơn thịnh nộ của cuộc bắn phá trên không. Không gian vô tận vẫn im lặng. Khuôn mặt lịch sử đầy kinh ngạc lẫn kinh hoàng bởi lòng ăn năn, ý chí kiên cường. Nửa mảnh đất này không có máu thịt của anh em thuộc nửa bên kia. Ruộng và đồi xơ xác vì người dân mải mê chinh phục nửa phần đời kia bất hạnh. Bị tàn phá trong sự tàn khốc của âm binh khi lên cơn thịnh nộ do mê tín và giáo điều. Sự dũng cảm đặt không đúng chỗ. Trường học bị thay thế bằng nghĩa trang trên bản đồ. Màu sắc của đất nước tô hai màu đỏ và vàng thay vì chỉ một màu xanh. Xương thịt muôn vàn người dân tan chảy vào cõi vĩnh hằng ngu dốt.

Tương lai? Ôi, xác thân con ta chồng ta đã rã trên ngọn đồi hay dưới bờ ruộng ở bên kia chiến tuyến. Không ngôi mộ với lời chú thích: Hy Sinh vì Tổ Quốc hoặc Vô cùng Thương Tiếc. Vận mệnh người bộ đội lịch sử đẩy xuống vực sâu trống rỗng.

Những bậc thầy cô xuất sắc mà anh chưa từng biết. Con ong quay cái kim chích của mình về phía mặt trời. Nốt ruồi son sau gáy người thiếu phụ nhút nhát xoá tan hồn ma thơ dại. Quá nửa đêm, tất cả sinh vật trên nửa đất nước này được chuyến tàu mang tên Chiến Thắng đón đưa bằng dãy trường sơn dựng xây bằng gân và xương người. Nền văn hoá được khai thác do/bởi chiến tranh. Người dân được giáo huấn bởi nhà nước. Mọi nhà thờ, chùa chiền đóng cửa từ chối ban phúc lành.

Không lời cảnh báo nào rằng trong vùng biển, cá chết sình bụng và trong sân trường, vắng tiếng trẻ con nô đùa. Trước khi ‘phát minh’ ra đôi chân để đi trên mặt đất thì người ta bò hay bay? Những tay thống trị đã dí cái lưỡi liềm sắc nhọn và cây búa tạ vào tay người dân, hai công cụ tượng trưng cho giai cấp lao động và bần cố nông phải đoàn kết, thống nhất. Ngôi sao năm cánh sáng rực chỉ lối đưa đường. Lời tuyên truyền hãy dũng cảm lên đường đổi thay thế giới. Cái hòm chôn chồng, con sinh Bắc tử Nam thì đem giấu kín. Con chuột chũi mù điếc câm cũng sợ chết vì súng đạn cơ mà. Người dân nơi đây không cần biết quy tắc, khái niệm, lời giải thích. Nước mắt đẫm ướt những cành lá me non đầy gió vào mỗi bình minh. Con quạ đơn độc lướt qua lối đi về nhà. Cánh bướm chập chờn trong ánh nắng tàn úa. Chỉ một cái chớp mắt, mọi sự đổi thay và chúng ta sẽ biến mất hoặc bị san bằng. Ai sẽ trao vương miện, vòng hoa lửa cho cái chết hy sinh của thường dân vô tội cả tin ngoài những giọt nước mắt tiễn đưa của các chính trị gia nhỏ xuống hứa hẹn rằng lúa sẽ đơm bông. Sự dũng cảm hóa thạch lấp đầy lịch sử xác người dân chôn vùi trên cánh đồng bom đạn, trên những ngọn đồi vô danh. Các cánh cổng kêu vang đưa người sống sót vào lao tù khổ ải. Cơn khát máu toát ra từ trái tim công chúng luôn được nhà nước vun bồi.

Hỡi những thanh niên thiếu nữ vào đời nhớ giữ chặt cuốn cẩm nang ‘Tuyên ngôn của đảng cộng sản’ của Karl Marx và Friedrich Engels. Hãy tin vào các nhà lập thuyết và những lãnh tụ. Một đội quân luôn đoàn kết, quyết chiến thắng. Cuộc đấu tranh của nhân dân vì độc lập, tự do, dân chủ. Quyết tâm phát triển xã hội dù gặp bao khó khăn, thách thức. Theo quy luật tiến hóa của lịch sử, dân tộc ta nhất định sẽ tiến tới Xã Hội Chủ Nghĩa muôn năm!

Chúng ta sẽ không còn phải chịu đựng về những cơn bệnh ác tính của thời đại như đói khát, suy nhược thể xác và tâm trí. Những người lính trẻ nằm kề bên nhau trên chiến trường thay vì trên bãi biển cát nóng. Những ai đổ máu sẽ được đối xử bình đẳng vì họ là những anh hùng của lý tưởng của chính nghĩa của tự do. Lương tâm là thứ xa xỉ phẩm trong thời chiến. Một ngày không xa chúng ta sẽ quay trở lại Hiệp định hoà bình Paris trong vai vế chủ động. Sự hy sinh của chúng ta sẽ không vô ích và viển vông. Ấm no, hạnh phúc của người dân là tối cao, bất tận.

Các em nằm yên nghỉ bên sông Hồng. Dòng nước đỏ đục ngầu chẳng phải do đất sét mà do máu cha ông đã đổ xuống để gìn giữ mảnh đất này. Mùi hoa sữa phủ kín không gian Hà Nội làm anh lính bộ đội về thăm nhà không thể cầm được nước mắt.

Anh nghĩ đến những đồng đội chung chiến hào giờ không còn nữa. Mùa xuân đi rồi mùa xuân đến. Anh đã sống trọn tình với đồng đội, với tình yêu tổ quốc. Bao năm hành quân với bao chặng đường dài. Gian nan khốn khó luôn có nhau. Nay về lại đây một mình, những suy tư vụn vặt từ thuở mới lớn sực trổi dậy, với bao ước nguyện không thành. Anh đốt ngọn lửa trong gió mùa đông bắc. Anh khẽ lẩm nhẩm lời ca chiến sĩ hào hùng trong vô thức. Đêm Hà Nội đẩy anh vượt thác như cả tiểu đoàn ào ạt lội qua con sông đặc kín khói lửa.

Anh đứng nhìn những hầm tránh bom chứa một hoặc hai người nằm cách nhau khoảng 3 đến 5 mét trên khắp con phố Hà Nội. Trong công viên, ven bờ hồ thì hầm trú ẩn lớn hơn một chút. Những thân cây trốc gốc do bom nổ ngã đầy trên khắp nẻo đường. Lá chết phủ đất đá gạch vụn. Loa đang phát bài dân ca trữ tình. Trước đó là bài ca chiến ca. Anh ngẩng đầu nhìn trời, không còn giọt nước mắt nào trào ra. Chòm Bắc Đẩu đang ở nơi đâu. Anh nhớ đường chân trời cùng cánh đồng ngập xác đồng đội. Một người đàn ông vác xe đạp lên vai vì không thể băng qua được đống gạch vỡ. Hình như có tiếng khóc của người đàn bà bên trong căn nhà đổ nát. Những hố bom rải đều trên mặt trăng tròn. Hàng vạn người dân nơi đây đã đi sơ tán về các vùng miền quê lần thứ nhất vào năm 1965 khi bị Mỹ ném bom. Nhà nước cũng đã chuyển dời nhiều xí nghiệp, nhà máy đến những nơi an toàn để tiếp tục sản xuất phục vụ chiến trường miền Nam. Giờ là lần thứ hai với tên gọi hào hùng ‘Điện Biên Phủ trên không’ buộc gần nửa triệu dân phải đi sơ tán. Anh cầu mong đây là lần cuối cùng.

Mục đích sơ tán là hạn chế sự chết chóc thương vong của thường dân do bom đạn Mỹ thả xuống. Sơ tán không theo gia đình mà tùy gia cảnh. Điều quan trọng là phải bảo đảm công việc sản xuất vẫn phải được tiếp tục. Mọi hoạt động xã hội như học tập, chợ búa vẫn được duy trì. Nhiều gia đình bị phân tán mỗi người một nơi. Ông bà đi về quê, cha mẹ đi theo đơn vị, trẻ con đi theo nhà trường.

Khuôn mặt anh như bị thối rữa khi trời sụp tối. Thân người cứng đơ như cột đường cháy nám. Làm thế nào để không có sự phân chia mà không phân biệt. Ít cũng được nhưng phải chia cho đồng đều. Bố vui mừng khôn xiết khi thấy anh trở về từ chiến trường mà vẫn còn lành lặn.

Mẹ nhìn anh rồi lặng lẽ chùi nước mắt nhưng miệng mỉm cười. Mẹ đưa tay sờ vào mặt anh như tìm thấy sự thật. Anh gọi đứa em út ra cho nó gói bánh và ngửi mùi nước dãi trên mặt nói. Anh bỗng thấy anh là người hạnh phúc, may mắn nhất trần gian trong giây phút này.

Nay mai anh sẽ phải quay trở lại nơi chốn đầy rắn rết, bom mìn bởi chiến tranh vẫn đang tiếp diễn.

Một cảnh báo nguy hại chất độc da cam của Mỹ rải xuống. Súng trường chĩa lên từ bùn của dọc bờ sông. Một nhúm cỏ cất trong túi áo anh. Địa hình trở thành mục tiêu của chim ruồi. Anh giữ chặt nhúm cỏ đi men theo làn gió dọc bờ sông, kéo chầm chậm những bóng ma từ Hà Nội, băng qua Huế, vào đến tận Sài Gòn. Anh nhắm vào những con chim có trái tim rỉ máu nhưng vẫn cố hót. Ai ném đá vào ngực anh lúc hoàng hôn. Mặt trăng chạm vào đáy sông rồi thì vỡ ra giữa sườn đồi. Anh cố nín thở, sẵn sàng tiến tới phía trước. Phía con đường cong của chân trời dẫn đến cánh cổng thiên đường. Một viên đạn xuyên qua không gian mang theo nỗi đau sợ hãi. Anh loạng choạng bước ra khỏi khu trú ẩn, khẽ ấn vết thương và trở nên khó thở khi thấy vết máu loang. Anh bỗng ngửi mùi da thịt mẹ. Anh gọi mẹ ơi trước khi anh cùng bầu trời tắt thở.

Mùi tóc của anh, mùi da thịt của anh, mùi mồ hôi của anh. Những sợi lông tơ ngan ngát trên thân thể anh bắt đầu bốc mùi. Và rồi mùi ‘đàn ông’ của anh cũng bắt đầu bốc mùi. Giàn cây đã bị đổ bởi luồng gió bạo tàn. Bóng tối bao phủ. Không khí ẩm mùi âm đạo bị mốc.

Đôi mắt con bé hàng xóm lén nhìn anh trước ngày anh nhập ngũ. Nơi con bé đứng bao bọc bằng tổ của con sâu cái bướm viền lá màu sáng tinh nguyên. Con bé bẽn lẽn vội quay nhìn nơi khác khi ánh mắt chạm vào mắt anh. Anh thấy những chiếc lá tơ non cùng những hạt mưa rơi trắng xoá bầu trời đồng thời từng mảnh thủy tinh trôi đọng quanh cơ thể mình. Một con ruồi từ đâu bay đến bám cứng đùi anh. Thân thể anh giờ ướt đẫm nước mưa lẫn tinh dịch. Anh ngửi thấy quanh đây mùi đất nồng nàn gợi nhớ mùi hoa sữa trong đêm Hà Nội rồi xót xa nghĩ đến năm tháng tuổi trẻ thối rữa của mình đang dần trôi qua.

Một con thằn lằn nằm thở hổn hển chờ đợi lịch sử đi xuyên qua nó. Có điều gì đang xảy ra chăng? Anh nhớ những đứa con trai mới lớn trong một sớm mai khởi hành lên đường vào Nam với báng súng ghi khắc giấc mơ giải phóng quê hương. Những người mẹ vẫy tay qua ống áo nâu sồng cố ngoi lên để khỏi chùi nước mắt. Chờ mong một ngày nào đó, những đứa con sẽ trở về từ con sông không còn bốc cháy. Đàn con đi giữa hàng cây bừng nở những bông hoa lân tinh. Xuyên qua dây thép gai, xuyên qua không khí, xuyên qua đầm lầy, xuyên qua lửa đỏ mà tất cả mọi tế bào vẫn còn nguyên vẹn. Những cành cây cổ thụ đổ xuống nhưng không buông rơi hy vọng. Một con sâu bướm nằm cứng đờ trên cỏ. Anh thức dậy với ánh sáng mặt trời rồi tự hỏi, thân của mẹ có bị xé nát bởi bom đạn. Anh nóng lòng muốn bắn tín hiệu vượt qua đỉnh cao này đến đỉnh cao khác từ đồi này sang đồi khác để về bên mẹ. Âm vang chiến thắng vang dội cho mẹ mừng vui. Ánh hoả châu của địch quân soi rọi nhưng sao bầu trời quá đỗi âm u. Đôi mắt đồng đội cùng nhìn chằm chằm vào màu đen u tịch như mong chờ tín hiệu kết thúc cuộc chiến. Báo hiệu tổ quốc thống nhất hòa bình. Nhưng, vẫn là một cuộc diễn tập cho sự lầm than trong câm lặng và sử thi viết bởi lời nguyền rủa.

 

Lê Thị Thấm Vân