nói chuyện với TRẦN YÊN HÒA - Nguyễn Mạnh Trinh

 

Tác giả Trần Yên Hòa vừa mới cho trình làng 2 tac phẩm: một, tập truyện "Những Chuyến Mưa Qua" và thứ hai, tập thơ "Khan Cổ Gọi Tình, Về. Hình như, ở những tác phẩm đầu tay, chất chứa tinh hoa của một người cầm bút. Ở mức đến, đã có sắn từ buổi khởi đầu, và ở thành tựu, phải nẫy mấm từ lúc ban sơ. Với thơ, ông là người mơ màng, lãng mạn, và dù bây giờ ở tuổi trên năm mươi, vẫn còn tiếc nuối thuở học trò và nhắc lại ngày xưa, lúc mắt còn xanh và lòng còn mở rộng. Với truyện ngắn, thì một người kể chuyện thành thật, phát họa lại thời buổi nhiễu nhương, của chiến tranh tàn bạo gấp mấy mươi lần.

 <!>

Nói chuyện với Trần Yên Hòa, chúng tôi ở cương vị độc giả, muốn làm một nhịp cầu để người cầm bút trình bày những chất chứa và những điều có thể trong tác phẩm chưa nói hết được. Nhất là, với hai tác phẩm đầu tay, sẽ có nhiều giải bày bất ngờ thích thú. Một điều nhận xét, trong phong cách diễn tả, cũng như ý tưởng trình bày, Trần Yên Hòa đã có nhiều tính chất của người xứ Quảng. Bộc trực, nóng nãy, lúc nào cũng hừng hực lửa trong tim, trong óc, nhưng có khi, rất tình cảm, và nhiều cảm xúc nữa...có lẽ, trong những mâu thuẩn trái ngược, sẽ làm rõ nét hơn cho chân dung một người cầm bút.

 

Xin mời độc giả theo dõi cuộc nói chuyện của chúng tôi với nhà thơ, nhà văn Trần Yên Hòa.

 

NMT

 

Xin anh cho biết sơ vài dòng tiểu sử của mình? và những chi tiết nào khác hơn phần tiểu sử ở bìa hai quyển sách?

 

TYH

 

Thưa anh, thú thật, cũng chẳng có gì là tiểu sử, với tôi, thì đó là những chặng đời. Tôi sinh ngày 20/12/1947 tại xã Kỳ Mỹ, Tam Ký, Quảng

 

Nam. Học trường trung học Trần Cao Vân, Tam Kỳ suốt thời gian trung học. Đậu tú tài phần 2 năm 1966. Vào Sài Gòn học ở Đại Học Luật Khoa. Sau xin đi dạy ở Trung Học Mộ Đức, Quảng Ngãi, rồi Trung Học Lý Tín, Quảng Tín. Nắm 1968, tình nguyện thi vào trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị, Đà Lạt, Khóa 2, ra trường ngày 19/2/1971. Đổi về Sư Đoàn 2, Trung Đoàn 6 bộ binh, đơn vị tác chiến. Sau 30-4-1975, đi tù CS.  Về năm 1981, đi Kinh Tế Mới ở Tân Biên, Tây Ninh. Sau về Sài Gòn đạp xích lô và nghề cuối cùng ở VN là đi bán hàng phụ tùng xe đạp.

Qua Mỹ theo diện H.O vào khoảng tháng 3/1995, làm công nhân hãng Mỹ. Thời gian còn lại làm thơ, viết văn. Phấn giới thiệu ở bìa sách tôi có dấu đi một đoạn đời, đó là sau ngày đi tù CS về, tôi có đi đạp xích lô khoảng 2, 3 năm gì đó. Tôi có viết trong một số truyện. Tôi nghĩ đạp xích lô kiếm miếng cơm ăn, có lẽ, bi thảm, nhục nhằn hơn "Tôi Kéo Xe" của Tam Lang. Thời gian đó không dài, khoảng 3 năm, nhưng đáng nhớ nhất.

 

NMT:

 

Dường như, anh cầm bút khá lâu, từ khi còn ở VN? Vậy có kỷ niệm nào đáng nhớ khôn?

 

TYH:

 

Nếu kể, từ hồi học trung học, 1963, 1964 gì đó. Truyện ngắn đầu tiên và cũng là đầu tay đăng trên tờ Hoa Đàm, ký tên Thùy Phương Linh, và thơ đăng trên Tuần San Thứ Tư , Tiểu Thuyết Thứ Năm ký tên Trần Hoài Huyền. Đến năm 1968, mới có bút hiệu Trần Yên Hòa, thơ và truyện đăng trên Khởi Hành, Tuổi Ngọc, nhật báo Tiền Tuyến và các Đặc San Quân Đội. Một kỷ niệm vui, khoảng năm 1972 thì phải, tôi viết một Tạp Ghi đăng trên nhật báo Tiền Tuyến, chị Linh Trang (?), phụ

trách mục này, có gởi cho tôi tiền nhuận bút 2000$, tiền VNCH thời điểm đó. Tôi rất vui, mừng.

 

NMT:

 

Sao thời gian cầm bút dài như vậy mà tới bây giờ anh mới xuất bản hai tác phẩm đầu tay?

 

TYH:

 

Thưa anh, anh nghĩ coi, lúc tôi viết được là lúc tôi ở trong quân đội. Tôi xuất thân Khóa 2 Trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị, Đà Lạt. Những tưởng là vào Chiến Tranh Chính Trị sẽ được thỏa ý nguyện của mình là có môi trường viết văn, viết báo. Nhưng thật sự, ra trường tôi bị đổi đi đơn vị tác chiến, suốt ba năm lặn lội hành quân khắp các vùng Quảng Ngãi, Quảng Tín, Quảng Nam, không có chút thì giờ nào để viết, dù cảm nhận rất nhiều. Sau đó thì đi tù CS. Về, kiếm miếng cơn còn không ra để mà ăn, làm sao mà viết nổi. Với lại, chế độ cộng sản có cho mình viết đâu anh. Đến bây giờ, tháng 7/2001, tôi mới cho ra đời 2 quyển sách cũng là một cố gắng lớn. Tôi mới qua Mỹ năm 1995.

 

 

NMT:

 

Có lẽ, thời trước đã ảnh hưởng đến đời sống cá nhấn và đời sống cầm bút của anh. Đó có phải là câu trả lời thích đáng.

 

TYH:

 

Đúng.

 

NMT:

 

Vậy, biến cố ngày 30-4-1975 ảnh hưởng thế nào với anh?

 

TYH:

 

Tôi xuất thân từ Trường Đại Học Chiến Tranh Chính Trị Đà Lạt, mà còn mơ hồ về cộng sản quá, như nghĩ là sẽ đi học tập cải tạo một thời gian ngắn thôi, sẽ được viết lại. Nhưng tất cả đều trái ngược. Biến cố 30-4-1975 đã cắt đứt lìa trong tôi một đoạn đời, đó là tuổi trẻ non mởn, hy vọng và sung mản nhất, cả về thể chất lẫn tinh thần. Qua đây, tôi mới nối kết lại, nhưng chắc không hoàn hảo như trước.

 

NMT:

 

Với thơ, anh là người lãng mạn. Với truyện ngắn anh là người thực tế. Đó có phải là sự mâu thuẩn?

 

TYH:

 

Thưa anh, không mâu thuẩn. Tôi muốn tách bạch rõ ràng giữa thơ và truyện. Thơ là lãng mạn, là than mây khóc gió, là viễn mơ, dầu tôi có làm thơ cho một cuộc tình thật, một cuộc sống thật. Còn truyện ngắn, tôi muốn viết hết, nói hết, diễn tả thực, những chuyện đã xảy ra. Vì tôi nghĩ, xin lỗi, nói cũng hơi dao to búa lớn, sứ mạng của nhà văn là ghi được, ghi thật, những sự kiện, ý nghĩ của những giai đoạn mình đã sống, là chứng nhân...

 

NMT:

 

Làm thơ, viết văn, anh tâm đắc thế nào về công việc của mình? Anh nghĩ làm nhà thơ hay nhà văn thích hơn?

 

 

TYH:

 

Cả hai anh ạ. Làm thơ thì gói gọn, còn viết văn thì bung ra. Viết văn là mình diễn tả rộng những điều mà thơ chưa nói hết.

 

 

NMT:

 

Anh nghĩ dùng thơ để nói dùm cho văn xuôi những điều mình gói gọn lại và ngược lại, dùng văn xuôi để làm rõ ràng hơn những điều mà thơ chưa đề cập đến?

 

TYH:

 

Thưa anh, đúng. Cả hai tương quan.

 

NMT:

 

Vậy trong hai tập, "Khan Cổ Gọi Tình, Về" và"Những chuyến mưa qua", cái nào chính, cái nào phu?

 

 

 

TYH:

 

Cả hai đều chính, đi song hành. Tôi có tham lam quá không anh?

 

 

NMT:

 

Anh in hai tác phẩm này có dễ dàng không? Và lựa chọn thế nào để có những trang sách còn thơm mùi mực như thế này? 

 

TYH:

 

Đây là một công trình công phu mà tôi đã thực hiện trong suốt 2 năm. Những truyện hoặc thơ tôi viết ra tôi đều save vào computer để dự định sẽ in. Công việc chỉ một mình tôi thực hiện từ đầu đến cuối, nghĩa là in ra bản nháp, tất cả, rồi nhờ người bạn sửa lỗi chính tả, và cách thức trình bày, về ngồi sửa lại từng trang trên computer (nhưng vẫn còn một số lỗi). Tôi hoàn thành bản in với mẫu  chữ 11, Sau thấy chữ hơi lớn, không đẹp nên tôi  phải sửa lại mẫu chữ 10. Có lẽ những lỗi trong quyển sách là di tôi muốn đổi cở chữ. Chữ nhỏ đẹp hơn  nhưng nhiều đoạn bị cắt rời. Tôi thành thật xin lỗi bạn đọc. Tôi xin tranh rồi

thực hiện bìa. Anh chủ nhà in VIP vô đĩa và in, Với tôi, đây là một cố gắng lớn, vừa đi làm ở hãng, vừa về viết, để mình thỉnh thoảng có mặt trên các sách báo, để độc giả không quên mình, vừa thực hiện 2 quyển sách.

 

NMT:

 

Ra mắt 2 tác phẩm này, chắc anh thích thú lắm, có phải?

 

TYH:

 

Ngày Chủ nhật 1/7/2001, lúc 2 giờ pm, buổi RMS của tôi sẽ được tổ chức tại Hội Quán cùa đài Little Sài Gòn Radio. Tôi vui lắm và cũng lo lắm.

Mong thân hữu đến tham dự đông đúc.Sự có mặt của bạn bè và độc giả là một an ủi và khuyến khích vô cùng đôi với tôi.

 

 

NMT:

 

KHi cầm bút, làm thơ, viết văn, anh có mục đích nào? Để nổi danh, để tâm sự, để giải tỏa những ẩn ức của cuộc sống?

 

TYH

 

Tất cả điều anh nói trên đều đúng, và thêm, hình như cái nghiệp anh ơi! Phải nói từ khi cầm bút viết truyện ngắn đầu tiên đến nay, tôi luôn thao thức về chuyện viết lách.

 

NMT:

 

Anh viết có phải chờ đợi cảm hứng không? và thói quen nào đặc biệt.

 

TYH:

 

Thơ thì hứng. Nhiều khi bất cứ ở đâu, khi hứng lên thì có trong đầu những vần thơ tuyệt hay, phải ghi lại cho nhớ cớ không thì quên. Còn

 

truyện, thì phải hình thành từ suy nghĩ, từ cuộc sống, của mình hoặc những cảnh đời khác. Suy nghĩ, bố cục, mới bắt đầu viết. Nhiều khi, có những truyện đã suy nghĩ nhiều ngày, ngồi vào bàn là viết ngay. Trong khi viết có khi có cảm hứng thêm, có suy nghĩ khác, lại lái câu chuyện ra khỏi bố cục ban đầu.

 

NMT

 

Những truyện ngắn của anh có nhiều chất tự truyện, có phải?

 

TYH

 

Đúng. Của mình và của bạn bè nữa.

 

Nguyễn Mạnh Trinh

(Trích nhật báo Người Việt, tại Orange County, CA, USA tháng 7/2001)