CẢM “HẠ CÁNH CỬA ĐỜI NGỘ CÁI TÔI” CỦA LUÂN HOÁN - SONG THAO

 

Nhà thơ Luân Hoán tới thăm nhà vào tháng 5/2024.

 

 Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi” là tập thơ mới nhất, nhưng được ông cho biết là tập thơ cuối cùng, của nhà thơ Luân Hoán. Tập thơ dày cộm tới 450 trang gồm 206 bài mới viết trong những năm gần đây đã được ông để ở trước lan can nhà tôi vào ngày 12/8 vừa qua.

 <!>

 Ông này hình như thích hít thở không gian bạn bè sống. Tôi đã có lần kể chuyện  sáng mùng một tết, ông lái xe đi một vòng thành phố, ghé dán vài câu thơ chúc trên cửa nhà bạn bè. Chỉ vậy thôi. Không rung chuông, không gặp gỡ. Lần này cũng vậy, ông cho thơ nhưng không diện kiến. Về nhà, ông lại cho thơ :

 

chiều hè gió nhạt nắng sâu

ghé cửa nhà bạn, quay đầu về luôn

cuốn sách tặng để trước gương

cửa nhà bạn, nơi vẫn thường tới chơi

trong lòng cả đống không vui

vào lây cho bạn ngậm ngùi hay sao

thơ tặng, đã rất dật dờ

mang tâm "viếng mộ" sợ hồ đồ thêm

tuổi sương tuyết mỏng mảnh mềm

nghĩ linh tinh chuyện lênh đênh mây trời

quay về ngồi lại chỗ ngồi

còn chưa thể bỏ, bồi hồi buồn thêm

 

Chuyện không vui của ông là chuyện ông vừa tới viếng “mộ” ông.

 

định đi thăm lại "mộ" mình

bởi buồn một cách thình lình, chiều qua

mí mắt máy cứ như là

có chuyện chi đó xảy ra bất ngờ

đến cổng nghĩa trang không vào

tiện tay bấm vidéo lạnh lùng

hình ảnh quang cảnh lung tung

"mộ" đâu phải mộ, ôi khung kính buồn!

 

“Mộ” ông vừa sắm được ông mô tả như sau: “Đây là một ô kính, hình chữ nhật, không đo kích thước nên không nêu cụ thể. Nó nằm chung với rất nhiều ô kính khác tương tự nhau. Người bạn đời của tôi đã ký thuê vào hôm Thứ Bảy , ngày 6 tháng 6 năm 2026 vừa qua, trong thời hạn 99 năm, kể từ hôm ký tên. Tổng giá thuê là 10.462,88 đô Canada. Tiền trả trước là 1.594,93, số còn lại thanh toán mỗi tháng 265 đô trong vòng 5 năm”. Tôi hỏi ngộ nhỡ ông buồn tình nằm xuống trước thời hạn 5 năm thì sao, ông cười trừ.

Chết là cái đã được lập trình ngay từ khi con người cất tiếng khóc chào đời nhưng cuộc sống trần thế dường như xóa nhòa cái kết phải tới. Ông Luân Hoán coi bộ khác. Ông khoái nói tới chuyện khi xuôi tay. Ngày xưa các cụ cũng sửa soạn cho cái chết một cách rất trịnh trọng. Hầu như cụ nào cũng để sẵn một cái quan tài do chính các cụ chọn trong nhà. Phải dùng gỗ loại xịn, đóng cho vuông vức, các con cá chốt phải vững vàng. Ngày ngày các cụ ngồi thưởng thức trà ngắm nhìn ngôi nhà một mai khi nhắm mắt của mình một cách hài lòng.

Cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến còn dặn dò con cháu chi tiết tổ chức đám tang: nào cỗ bàn đãi khách không cần to, có là được; nào dẹp hết các thứ văn tế, trướng đối, minh tinh; nào không thu lễ phúng của môn sinh bằng hữu. Chỉ cần không để tai tiếng đời sau.

Sống không để tiếng đời ta thán,
Chết lại về quê quán hương thôn.
Mới hay trăm sự vuông tròn,
Sống lâu đã trải, chết chôn chờ gì.

……..

Việc tống táng lăng nhăng qua quít,
Cúng cho thầy một ít rượu hoa.
Ðề vào mấy chữ trong bia,
Rằng: “Quan nhà Nguyễn cáo về đã lâu”.

Ông Luân Hoán không dặn dò kỹ lưỡng như cụ Nguyễn Khuyến. Ông chỉ nói sơ sơ: “Với tinh thần cổ hủ, tôi bảo tồn quan niệm “sống cái nhà, chết cái mồ” của cổ nhân. Nhưng trong hoàn cảnh tôi bây giờ, chuyện “có mồ” là bất khả thi. Vì thế giải pháp thuê một ô tủ kính nơi nghiêm trang, sáng sủa, sạch sẽ để giữ tro cốt ngay sau khi thiêu (cũng tại đây) là điều thiết thực, cố gắng có thể làm được”.

 

 

 

Thời buổi khó khăn, xoay sở chỗ ngả lưng sau khi về với ông bà cũng gian truân. Chẳng còn rộng rãi “ba tấc đất” mà thu gọn trong cái bình đựng tro cốt nằm trong tủ kính mà ông bạn không đo nên không rõ kích thước. Chẳng  cần đo cũng biết không được nằm trong thế thảnh thơi mà phải thu chân thu cằng cho vừa cái bình thể tích chẳng bao lăm. Nhưng ông nhà thơ, cả đời thở ra thơ, đi cũng thơ, lái xe cũng thơ, ngồi chờ vợ trước cửa chùa cũng thơ, rong chơi với con cái cũng thơ, có cái mộ riêng. “Cuốn sách “Hạ Cánh Cửa Đời Ngộ Cái Tôi” chính là bia mộ của riêng tôi, sẽ được chưng bên hũ tro cốt tôi sau khi thiêu. Tôi không giàu tình yêu nước và không lãng mạn cùng thiên nhiên, nên không dám vãi rắc phần tro tàn cốt rụi mình lên cỏ hoa như nhiều người đã làm”.

 

 

Cái chết hình như rất thân thuộc với ông Luân Hoán. Ông Luân Hoán thua tuổi tôi và tuổi ông Trang Châu nhưng hình như ông nghĩ tới cái chết nhiều hơn chúng tôi.

ôi “đời là cuộc vô thường”

giáo lý kinh kệ mõ chuông dặn người

sống chết như nước chảy xuôi

“đã sống phải chết” như “vui phải buồn”

 thần học triết học văn chương

cổ xưa hiện đại hâm luôn phạm trù

sống chết người đời tiếp thu

mươi câu thơ thẩn ba xu làm gì

 

rất chính xác không dễ chi

bỏ qua không nghĩ chuyến đi cuối đời

dù Lão Tử đã rõ lời:

“đừng quá ham sống mạng người giữ lâu”

 

Trang Tử cấy vào trong đầu

“sinh lão bệnh tử “ theo nhau tới mà

khuyến dụ của ngài Thích Ca

“đời là bể khổ”, sa đà vô minh

 

chết là tách cái “hữu hình”

khỏi “phi vật hồn” là linh hồn người

Platon, Hy Lạp, nói rồi

chẳng chi to tát, như trời nắng mưa

 

xác chôn rồi chết thật chưa?

quan niệm Ai cập đong đưa hồn còn

đến khi xác rữa hết trơn

bấy chừ mới dứt cô đơn hoàn toàn

 

vậy thiêu là chuyện nên làm

sao ta tiếc nhớ vẫn ham một mình

vốn ngờ tro cốt không linh

bằng xương cô đọng cái tình bền hơn!

Mùa đông nào ông cũng than không biết có qua nổi cơn lạnh này không nhưng ông vẫn qua cái vèo. Năm này qua năm khác ông luôn hát một điệp khúc ảm đạm khiến anh em nhàm chán. Chuyện ông than không qua mùa đông riết rồi thành chuyện vui  của anh em. Không biết có phải vì những nụ cười của anh em làm ông “cáo lão” vắng mặt trong các kỳ họp tổ của anh em viết lách tại Montreal của chúng tôi không.  Ông từng thơ.

tuổi già cụ Nguyễn Khuyến

như hạt lệ hạt sương

tuổi già mình thật chướng

to tướng một đống buồn

 

đấy, rõ là than thở

minh oan cái nỗi gì

còn vậy, quá sung sức

gục ngang, đẹp – ly kỳ!

 

“Sinh, lão, bệnh, tử”, sơ đồ đã sẵn đó, cứ thế mà theo. Ông luôn băn khoăn với cú hạ cánh chót. Ngày xưa ông ưu ái với cái chết hơn:

vậy là, bạn chết khỏe re

hai bàn tay ruỗi so le bên sườn

cái miệng rộng, cái cằm vuông

vẫn nằm dưới mũi bình thường, bên môi

và con chim rất ham chơi

hình như vẫn rất thảnh thơi mơ màng

lỗ chân lông ứa nhẹ nhàng

chất thơ sảng khoái ngang tàng khơi khơi:

“tôi thà vọc cái của tôi

còn hơn vọc nước đục rồi thả câu”.

Hình như ông quên đã có thời ông đã cùng bạn hữu đi thưởng thức những vưu vật của con tạo nơi thành phố này. Ngày đó ông hớn hở, nhiều khi làm đầu tầu xông pha nơi quần hồng.

thiên đàng một cõi em riêng

thành tâm đắc đạo ưu tiên tôi thờ

 động vàng tiềm ẩn mạch thơ

ngấm vào thân thể tôi chờ khai hoa

 

em còn cõi niết bàn riêng

mình tôi tốt phước được quyền nhởn nhơ

ra vào kính cẩn làm thơ

sống vương giả bởi biết thờ phụng em

Chuyện chi cũng có thời. Thời ông bạn thơ ôm riết lấy cuộc đời đã mãn. Chừ tới thời ông tiễn ông sau khi ông đã tiễn nhiều bạn văn. Năm năm trước đây ông Luân Hoán đã cho xuất bản cuốn “Hư Ảo Cõi Hương” trong đó ông có thơ tiễn nhiều bạn văn về miền miên viễn. Ông cho biết là vì ông không chắc qua khỏi được con trăng này, không thể tiễn bạn bè về nơi chín suối nên ông xin tiễn trước. Trong các bạn văn ông tiễn trước, tính tới nay, đã có các ông Khánh Trường, Phan Xuân Sinh, Trần Hoài Thư đã đi trước ông. Thiệt ông là người lo xa. Tôi cũng được ông tiễn trước.

Song Thao ơi, nhớ là anh đang ngủ

như một ngày hai cữ một thói quen

anh đừng quên thức dậy để than rằng:

dưới âm phủ đúng là không chơi được

Dưới âm phủ đúng là không chơi được, ông Luân Hoán là người chóng chán, chắc ông cũng chẳng chơi được với cái cõi buồn nản đó. Dưới đó làm chi có “cỏ hoa gối đầu”!

 

SONG THAO                                                                                                 08/2026

(Tác giả gởi)

songthao.com