Nước Mỹ trước bầu cử giữa nhiệm kỳ 03.11.2026 - Nguyễn Tiến Cường

 

Còn 2 tháng nữa nước Mỹ tiến hành cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ. Không có gì quá đáng khi cho rằng kết quả cuộc bầu cử này sẽ quyết định tương lai chính trị nước Mỹ. Chính vì lý do đó, tình hình chính trị Mỹ, bên cạnh cuộc chiến tranh với Iran đang kéo dài không có lối thoát, cuộc bầu cử trở nên căng thẳng tột cùng.

 <!>

Nếu đảng Dân Chủ thắng ở cả Thượng lẫn Hạ viện, Tổng Thống đương nhiệm Donald Trump sẽ bị trói tay, không thể tiếp tục thực hiện nhiều kế hoạch, chính sách của mình, trong đó có những chính sách có nhiều điểm tương đồng với Project 2025.

Hơn thế nữa, ông có thể sẽ bị luận tội lần thứ ba. Nếu điều đó thực sự xảy ra, Trump sẽ trở thành tổng thống đầu tiên trong lịch sử nước Mỹ bị Hạ viện luận tội ba lần, cho dù sau đó Thượng viện có tha bổng và Tối Cao Pháp Viện có can thiệp hay không.

Từ những lý do trên, đảng Cộng Hòa đang tìm đủ mọi cách để giành chiến thắng cuộc bầu cử sắp tới. Một trong những bước đi mà họ thực hiện là vẽ lại bản đồ phân chia khu vực bầu cử (Gerrymandering), theo một số nhà phê bình, bước đi này dù đã được TCPV cho phép Texas tạm thời sử dụng trong cuộc bầu cử 2026 trong khi vụ kiện vẫn tiếp tục, chưa chắc đã có lợi cho họ.

Một chiến thuật khác của đảng Cộng Hòa nhằm ảnh hưởng kết quả bầu cử là giới hạn việc bỏ phiếu bằng thư (mail vote) theo chính sách của chính quyền ông Trump. Đây là một thắng lợi ban đầu mang tính thủ tục, theo đó USPS sẽ áp dụng những quy định mới đối với việc gửi và nhận những phiếu bầu bằng thư.

Theo quy định mới, các tiểu bang phải cung cấp cho USPS danh sách những người nhận phiếu bầu qua thư; các phong bì gửi và trả phiếu phải đáp ứng những yêu cầu nhận dạng và mã vạch nhất định. Chính quyền Trump lập luận rằng đây là biện pháp ngăn chặn người bỏ phiếu không phải là công dân Mỹ. Tuy nhiên, đây không phải là phán quyết cuối cùng của TCPV.

Ngày 04.09.2026, một thẩm phán liên bang tiếp tục chặn việc thực thi quy định mới của USPS cho đến ngày bầu cử. Chính quyền Trump đã kháng cáo. Tòa án cho rằng việc áp dụng những thay đổi lớn đối với hệ thống bỏ phiếu bằng thư chỉ vài tuần trước ngày bầu cử có nguy cơ gây hỗn loạn và làm mất quyền bỏ phiếu của cử tri. Cuộc tranh chấp pháp lý này nếu kéo dài đến sát ngày bầu cử có thể gây nhiều khó khăn cho các tiểu bang trong việc chuẩn bị và tổ chức bỏ phiếu.

Tóm lại là nội vụ còn đang tranh cãi, phán quyết cuối cùng của TCPV có thể sẽ được đưa ra vào những ngày kề cận cuộc bầu cử, điều đó sẽ tạo nên hỗn loạn và ông Trump qua đó có thể không chấp nhận kết quả khi thấy rằng đảng Cộng Hòa đã thua.

Tuy nhiên có một vấn đề thực tế là kết quả bầu cử năm 2020, Tổng Thống Trump và đảng Cộng Hòa đã thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống, đồng thời mất quyền kiểm soát Thượng viện, trong khi đảng Dân Chủ vẫn giữ Hạ viện. Còn năm 2024, đảng Dân Chủ đang nắm hành pháp nhưng thất bại trước Cộng Hòa trong cuộc bầu cử tổng thống và cả hai viện Quốc hội.

Những người cho rằng đảng Dân Chủ đã gian lận trong các cuộc bầu cử 2020 và 2024 nên đặt câu hỏi: “-Tại sao đảng Dân Chủ đang nắm quyền và gian lận lại để thua, mất cả hành pháp lẫn lập pháp?”

Hơn thế nữa, trong hơn 250 năm lập quốc, những cáo buộc gian lận bầu cử không phải là chuyện hoàn toàn mới trong lịch sử Mỹ. Nhưng việc một ứng viên tổng thống từ chối công nhận tính hợp pháp của kết quả bầu cử và tiếp tục đưa ra những cáo buộc gian lận trên quy mô lớn đã trở thành vấn đề đặc biệt nghiêm trọng trong thời kỳ ông Trump.

Một số nhà bình luận, đặc biệt là các nhà bình luận thuộc đảng Cộng Hòa, đã diễn giải chiến thắng của ông Trump năm 2024 là một sự định hướng lại nền chính trị của Mỹ, họ muốn chứng minh rằng chủ nghĩa tự do thời hậu Thế chiến II đã chấm dứt. Điều đó đã góp phần củng cố lập trường của Trump để ông tin rằng mình đã giành chiến thắng “áp đảo” và có “quyền lực” để thực thi nền chính trị đó.

Sau thắng lợi cuộc bầu cử năm 2024, đảng Cộng Hòa tìm cách phân chia lại khu vực bầu cử ở các tiểu bang đỏ như Texas để bảo đảm rằng họ sẽ tiếp tục giữ vững Quốc hội trong tay sau kỳ bầu cử 2026. Đảng Cộng Hòa đã vẽ lại các khu vực bầu cử với hy vọng rằng các liên minh mới sẽ tạo sự vững chắc, đặc biệt là các cử tri gốc Tây Ban Nha sẽ tiếp tục bỏ phiếu cho họ.

Kết quả bầu cử ở Texas đã cho thấy điều ngược lại, Gerrymandering là con dao 2 lưỡi. Sự chiến thắng liên tục của đảng Dân Chủ ở khắp Texas khiến nhiều quan sát viên tự hỏi Gerrymandering của đảng Cộng Hòa có biến thành Dummymandering không?

Trong cuộc bầu cử đặc biệt ngày 31.01.2026, đảng Cộng Hòa đã mất chiếc ghế trong Thượng viện Texas, chiếc ghế họ nắm giữ từ năm 1990 đến nay vào tay đảng Dân Chủ. Taylor Rehmet, một cựu quân nhân Không quân và là một công nhân cơ khí đã đánh bại ứng cử viên Cộng Hòa Leigh Wambsganss. Rehmet giành khoảng 57% số phiếu, trong khi Wambsganss được khoảng 43%. Đây là một khu vực mà ông Trump đã thắng tới 17 điểm vào năm 2024.

Robert Downen của tạp chí Texas Monthly nhấn mạnh rằng trong những ngày cuối cùng của chiến dịch tranh cử, chiến dịch của Wambsganss đã chi 310.000 đô la trong khi Rehmet đã ngừng vận động. Daniel Nichanian của BoltsMag đưa tin rằng tổng cộng, Wambsganss đã chi nhiều hơn Rehmet gần 2,2 triệu đô la trong toàn bộ chiến dịch. Wambsganss là người được Thống đốc Texas Greg Abbott và Trump công khai ủng hộ.

Kết quả chiến thắng của Rehmet với 14,4% cách biệt cho thấy cử tri đã thay đổi quan điểm ở một khu vực mà ông Trump đã thắng tới 17 điểm vượt xa đối thủ vào năm 2024. Nếu không tính ứng cử viên của các đảng nhỏ trong cuộc bỏ phiếu, sự chuyển đổi của đảng Cộng Hòa sang Dân Chủ là 31%.

Mike Madrid, một cố vấn của đảng Cộng Hòa, cho rằng sự chuyển dịch của một bộ phận cử tri gốc Tây Ban Nha sang đảng Dân Chủ có liên quan đến sự bất bình đối với chính sách nhập cư cứng rắn của chính quyền Trump, trong đó có bắt giữ, giam giữ và trục xuất.

Ngay sau khi có kết quả bầu cử ở Texas, Trump giận dữ nói trong một cuộc họp báo ở Tòa Bạch Ốc: “Tại sao chính phủ liên bang không nắm trọn quyền tổ chức bầu cử trên cả nước?”. Đồng thời Trump cũng bày tỏ ý muốn “quốc hữu hóa” việc bỏ phiếu trên cả nước, điều hoàn toàn đi ngược lại cấu trúc liên bang và nguyên tắc phân quyền được quy định trong Hiến pháp Hoa Kỳ. Hiến pháp trao cho các tiểu bang vai trò chủ yếu trong việc tổ chức bầu cử, trong khi Quốc hội có quyền đặt ra những quy định đối với các cuộc bầu cử liên bang.

Các đồng minh trong đảng Cộng Hòa của Trump bắt đầu nói về việc kiểm soát, ngăn chặn gian lận bầu cử bằng cách đưa lực lượng ICE đến các địa điểm bỏ phiếu. Steve Bannon nói trên podcast War Room, trong phát biểu được The Guardian dẫn ngày 04.02.2026: “Bạn nói đúng. Chúng ta sẽ cho ICE bao vây các địa điểm bỏ phiếu vào tháng 11. Chúng ta sẽ không ngồi yên cho phép các người đánh cắp đất nước một lần nữa. Các người có thể than vãn, khóc lóc hay giận dữ cỡ nào đi nữa, tùy thích, nhưng chúng ta sẽ không bao giờ để một cuộc bầu cử bị đánh cắp một lần nữa.”

Cùng lúc, vào ngày 01.09.2026, Bộ trưởng An Ninh Nội Địa (Homeland Security) Markwayne Mullin nói với các phóng viên rằng ông không loại trừ khả năng cử các đặc vụ Cục Nhập cư và Hải quan (ICE) đến các địa điểm bỏ phiếu nếu có báo cáo rằng những nơi đó có người đang bị ICE truy tìm để bắt giữ hoặc có trát cần thi hành. Mullin nhấn mạnh rằng ICE chỉ thực thi pháp luật, không dính dáng gì đến việc kiểm soát bầu cử.

Theo Maya Yang của tờ The Guardian, những tuyên bố này đã làm dấy lên lo ngại về khả năng cử tri bị đe dọa hoặc bị tác động tâm lý tại các địa điểm bỏ phiếu. Luật liên bang cũng đặt ra những giới hạn nghiêm ngặt đối với việc sử dụng lực lượng vũ trang tại các địa điểm bầu cử.

Đó là chưa kể phán quyết cuối cùng của TCPV về việc bỏ phiếu bằng thư có thể sẽ được tuyên bố chỉ vài ngày trước ngày bỏ phiếu chính thức, điều đó chắc chắn sẽ tạo hỗn loạn, các tiểu bang sẽ không còn đủ thời gian để chuẩn bị. ICE có thể lấy cớ đưa các đặc vụ đến các địa điểm bỏ phiếu. Chỉ cần sự hiện diện của ICE, nhiều người dân Mỹ sẽ e ngại, không dám đi bầu. Đó là tâm lý dễ hiểu.

Tuy nhiên, nếu các thủ đoạn nói trên vẫn không đem lại chiến thắng cho đảng Cộng Hòa vào ngày 03.11.2026, chuyện gì sẽ xảy ra? Liệu ông Trump có lập lại lời kêu gọi, kích động bạo loạn, không chấp nhận kết quả bầu cử như đã làm vào ngày 06.01.2021?

Đây là câu hỏi nhức đầu cho đảng Dân Chủ, câu trả lời còn bỏ ngỏ. Duy có điều cần phải lưu ý rằng chẳng có gì bảo đảm ông Trump sẽ chấp nhận một kết quả bất lợi. Ông sẽ có thể tìm mọi cách chính trị và pháp lý để giữ vững quyền lực và ảnh hưởng của mình. Điều này làm nảy sinh một câu hỏi khác: “-Khi có bạo loạn, ông Trump có điều động quân đội can thiệp?”

Câu hỏi này cũng không có câu trả lời trong thời điểm hiện tại nhưng có một việc cần lưu ý. Đó là việc Bộ Quốc phòng dưới quyền của ông Pete Hegseth đã trải qua nhiều xáo trộn, một số tướng lãnh cao cấp trong cả 3 quân chủng không quân, hải quân, lục quân đã rời khỏi các vị trí lãnh đạo, có người bị miễn nhiệm, bị ép buộc hoặc gây áp lực nghỉ hưu sớm, bị sa thải, có người từ chức…

Hiện tại, một số nữ tướng và đô đốc cấp cao cũng đã bị sa thải, buộc nghỉ hưu hoặc rời khỏi các vị trí lãnh đạo. Trong số đó có bà Jennifer Short của Không quân, bà Lisa Franchetti của Hải quân và bà Nancy Lacore. Tuy nhiên, không phải tất cả nữ tướng và đô đốc đều đã bị loại khỏi quân đội Mỹ. Hiện vẫn còn các nữ sĩ quan mang quân hàm tướng hoặc đô đốc đang phục vụ, như Trung tướng Mary K. Izaguirre và Trung tướng Michelle K. Donahue của Lục quân, cũng như các nữ flag officer của Hải quân.

Những người bị sa thải hoặc rời khỏi vị trí trong bối cảnh có những bất đồng về đường lối chỉ huy, điều hành quân đội của chính quyền hiện tại, như Đại tướng Charles Q. Brown Jr., Đô đốc Lisa Franchetti, Trung tướng Jeffrey Kruse, Đại tướng Randy George, Đại tướng David Hodne, Đại tướng James Slife, Đại tướng James Mingus, Đại tướng David Allvin, Đại tướng Christopher Donahue và 2 vị tướng về quân pháp là Joseph Berger, Charles Plummer…

Theo các nguồn tin báo chí, ít nhất 20 tướng, đô đốc và lãnh đạo dân sự quốc phòng đã bị sa thải hoặc rời khỏi vị trí kể từ khi Pete Hegseth trở thành Bộ trưởng Quốc phòng. Sự thay đổi nhân sự quy mô lớn này đã gây ra nhiều tranh luận trong nội bộ quân đội cũng như tại Quốc hội.

Ngoài ra còn Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll – một nhân viên dân sự, không phải là tướng – sau nhiều tháng làm việc trong một môi trường có nhiều căng thẳng tại Bộ Quốc phòng đã từ chức. Ông rời chức trong bối cảnh những thay đổi lớn đang diễn ra tại Lục quân.

Điều đáng lo ngại hơn là sự tập trung quyền lực và những thay đổi nhân sự trong quân đội này đang đặt ra câu hỏi: liệu chính quyền Trump có đang chuẩn bị cho khả năng xảy ra một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng hay không, kể cả trong trường hợp ông Trump không chấp nhận kết quả bầu cử hoặc xảy ra những cuộc biểu tình quy mô lớn?

Nước Mỹ sẽ đi về đâu sau ngày 03.11.2026?

Nếu đảng Cộng Hòa  chiến thắng, giữ được Quốc hội hoặc ít nhất một trong hai Thượng hoặc Hạ viện, tình hình chính trị của Mỹ có thể sẽ giữ nguyên tình trạng hiện nay.

Nhưng nếu họ mất cả hai viện, khả năng xảy ra một cuộc đối đầu gay gắt giữa Tổng thống Trump và Quốc hội sẽ là một nguy cơ nghiêm trọng. Và nếu ông Trump không chấp nhận kết quả bầu cử, cuộc khủng hoảng có thể còn lớn hơn rất nhiều.

Điều gì sẽ xảy ra?

Chỉ hy vọng rằng nước Mỹ sẽ không có nội loạn hoặc nội chiến.

Nguyễn Tiến Cường

*****

Nguồn tham khảo

1. “Steve Bannon calls for immigration agents at polling sites during midterms” — The Guardian, 04.02.2026.
2. “Trump homeland security chief says ICE agents could be sent to polling places” — The Guardian, 01.09.2026.
3. “US judge again blocks Postal Service’s mail-in voting restrictions” — Reuters, 04.09.2026.
4. “Will Trump’s restrictions on mail-in ballots be in place for the midterms?” — Reuters, 04.09.2026.
5. “Trump administration takes mail-in ballot fight to US Supreme Court” — Reuters, 03.09.2026.
6. “Taylor Rehmet wins special election in Texas Senate District 9” — Texas Tribune, 30.01.2026.
7. “Military leaders fired, forced out or resigned under Defense Secretary Pete Hegseth” — CBS News, 02.09.2026.
8. “Impeachment of President Trump” — Constitution Annotated, Congress.gov.
   Nguồn tham khảo cho phần nói về hai lần Trump bị luận tội.
9. Hồ sơ và phán quyết của Tòa Tối cao Hoa Kỳ về bản đồ phân chia khu vực bầu cử Texas năm 2026 — Supreme Court of the United States. Nguồn pháp lý cho phần Gerrymandering.